SAICE Vaal Star, ka tirišano le VUT, e swere phihlelelo ye e hlohleletšago ya STEM Sekolong sa Tlase sa Vuyo, e hlohleletša baithuti ba Mphato wa 7 go hlahloba mešomo ya mahlale, theknolotši, boentšenere, le dipalo.
21 Diphalane 2025 | Pale Ka: Tshepiso Kaibe | Seswantšho: Peter Masela.
Metsotso e 3 nako ya go bala.
Boitlhamelo le go rata go tseba di ile tša tlala moyeng Sekolong sa Praemari sa Vuyo ka Sharpeville ka ge Setheo sa Afrika Borwa sa Boentšenere bja Setšhaba (SAICE) Vaal Star, ka tirišano le Yunibesithi ya Theknolotši ya Vaal (VUT), Eskom, Kgoro ya Meetse le Kgelelo, MICA, Mpu Designs le Aida Mxuma wa Helplift Nextwork, e swere STEAM (Mahlale, Theknolotši, Boentšenere, Bokgabo le Dipalo) ye e hlohleletšago . lenaneo la go fihlelela batho leo le lebišitšwego go godiša moloko o latelago wa bo-rathutamahlale le baentšeneare. E swerwe ka la 17 Diphalane 2025, maitapišo a kopantše baithuti ba 69 ba Mphato wa 7 go hlahloba mešomo ka go STEAM.
Lenaneo le butšwe le Mohumagadi Mmatshepo Maina, Modulasetulo wa lekala la SAICE Vaal le alumnus ya VUT yeo e ikgantšhago, yo a tsebišitšego baithuti ka ga tema ya mokgatlo bjalo ka mokgatlo wa profešenale wo o emelago baentšeneare ba setšhaba go ralala le Afrika Borwa. O tšweleditše gape maitapišo a SAICE STAR (Katlego ka go Itokišetša Thuto), ao a lebeletšego kudu go lokišetša le go hlohleletša baithuti go phegelela dithuto ka mafapheng a STEAM. Mohumagadi Maina o hlalositše gore ketelo ye e be e ikemišeditše go pepentšha baithuti ditseleng tša mešomo tše di fapafapanego ka go boentšenere le go fa tlhahlo ka ditsela tša thuto, e ka ba ka diyunibesithi tša go swana le VUT goba tlhahlo ya sethekniki ka dikholetšheng tša TVET ka morago ga Mphato wa 9 goba mphato wa marematlou. O ile a reta gape tirišano ya VUT ka go thekga phihlelelo ka dithulaganyo le dijo tša go lapološa, tšeo di bilego le seabe go moya wo borutho le wo o kgahlišago wa lenaneo.
Ge a bea segalo sa tirišano sa letšatši, Mohumagadi Christina Mukwevho, moithuti wa Boentšenere bja Setšhaba ka VUT, leloko le mafolofolo la SAICE, leloko la komiti ya lekala la SAICE Vaal, Modulasetulo wa Kgaolo ya Baithuti ya Setheo sa Baentšeneare ba Sebopego (IStructE), mohlahli wa VUT, le leloko la Basadi ba Boentšenere (WomEng), le leloko la go thuba leqhwa leo le matlafatšago leo le hlohleleditšego go tšea karolo le go rata go tseba gare ga baithuti. O ile a phutholla mehuta ye e fapanego ya boentšenere gammogo le lefapha la boentšeneare bja setšhaba, a hlaloša dithuto tša lona tše bohlokwa tša go swana le boentšenere bja sebopego, meetse, geotechnical, le dinamelwa, gomme a bontšha ka fao ye nngwe le ye nngwe e tsenyago letsogo ka gona tlhabollong ya setšhaba ya go ya go ile le bophelo bja letšatši le letšatši.
Rakgwebo Mohumagadi Tiny Tau, mothei wa Tiny Tau E Waste Management, o thopile šedi ya baithuti ka kanegelo ya gagwe ya go fetoša ditlakala go ba sebaka. Khamphani ya gagwe e kgoboketša le go diriša gape ditlakala tša elektroniki go kgonthišetša gore di lahlwa ka boikarabelo le go šireletša tikologo. Ka molaetša wa gagwe, ’Ditlakala ga se tshenyo go fihlela di senywa,“ o hlohleleditše baithuti go amogela boitlhamelo, go nagana ka tsela ya go ya go ile, le go lebelela borakgwebo bjalo ka tsela ya go rarolla ditlhohlo tša setšhaba.
Ge a emetše Eskom, Morena Asiphe Jojo, Moentšeneare wa Setšhaba ka tlhahlo, o file baithuti pono ya lefapha la enetši la naga. O hlalositše tshepedišo ya go tšweletša mohlagase Seteišeneng sa Lethabong sa Eskom, moo malahla a fetošwago go ba mohlagase, gomme a laetša bohlokwa bja Dipalo le Saense mešomong ya boentšenere. O hlohleleditše barutwana go šoma ka thata le go se tšhabe go kgopela thušo, a ba gopotša gore maitapišo a go se fetoge le go rata go tseba di lebiša go bokgoni bjo bobotse.
Ka go oketša lentšu la tlhohleletšo, Morena Comfort Madalane go tšwa go Lefapha la Dikamano tša Di-Alumni la VUT o hlohleleditše baithuti go dula ba kgotlelela le go fetofetoga le maemo ge ba lebane le ditlhohlo. Ka go tšea kgopolo ya Charles Darwin ya gore go phologa go ithekgile ka go fetofetoga le maemo go e na le maatla, o gopoditše barutwana gore katlego ke ya bao ba phegelelago, ba ithutago ditšhitišong gomme ba tšwela pele go tšwelela.
Go tšwa go Kgoro ya Meetse le Tlhokomelo, Morena Oscar Tinyiko Bungeni o boletše ka ga thomo ya kgoro ya go laola le go šireletša methopo ya meetse ya Afrika Borwa. O hlalositše bohlokwa bja meetse a hlwekilego le tlhwekišo go maphelo le tlhabollo ya batho, a hlohleletša baithuti go ela hloko mešomo yeo e tšwetšago pele go tšwela pele le pabalelo ya tikologo.
Seboledi sa mafelelo, Ngaka William Nkomo go tšwa go Lefapha la Taolo ya Kago le Dinyakišišo tša Boleng bja Yunibesithi ya Johannesburg, o ile a fa tshekatsheko ye e tšwago pelong ka leeto la gagwe go tšwa Sharpeville go ya go thuto. Kanegelo ya gagwe ya boikemišetšo le kgotlelelo e ile ya kwagala kudu go baithuti, ya laetša gore setlogo ga se sa swanela go lekanyetša maikemišetšo a magolo. O ba hlohleleditše go hlahloba mešomo ya go swana le go dira dinyakišišo tša bontši, yeo e sa dutšego e le bohlokwa ebile e nyakega go ralala le naga.
Tiragalo ye e phethilwe ka dipontšho tša tirišano tšeo di bontšhitšego boitlhamelo le boitlhamelo. Baithuti ba ile ba hlahloba dipontšho go tšwa go VUT’s Idea2Product Lab, moo ba utollotšego theknolotši ya go gatiša le go hlama ka 3D, gammogo le dipontšho go tšwa go Mpu Designs, Aida Mnxuma le MICA, tšeo di bego di na le bokgabo, bokgabo bja diatla, tlhamo ya dikerafo le didirišwa tša boentšenere tše di šomago. Letšatši le fedile ka kholofelo, ka ge SAICE Vaal Star le VUT ba tiišeditše boikgafo bja bona bja go hlohleletša menagano ya bafsa le go hlagolela bahlami ba ka moso bao ba tlago bopa Afrika Borwa ye e swarelelago le ye e tšwelago pele.