“Baithuti ba VUT ba bontšhitše dilo tše mpsha tša go bula tsela go Hackathon ya 2026, ba tšweletša ditharollo tša theknolotši tša ditlhohlo tša setšhaba, meetse le dintlo.”
12 Motsheganong 2026 | Pale ka: Siphiwe Sadiki | Seswantšho: Peter Masela
Metsotso e 5 nako ya go bala.
Boitlhamelo, boitlhamelo le tharollo ya mathata di tšere sefala sa bogareng ka ge Kgoro ya Mahlale a Dikhomphutha ya Yunibesithi ya Theknolotši ya Vaal e swere Hackathon ya yona ya 2026 ka Holong ya Polelo ya Afrika ya CAD, Khamphaseng ya Vanderbijlpark, ka la 08 Motsheganong 2026 ka tirišano le Kantoro ya Phetišetšo ya Theknolotši.
Go kopanya bahlami ba bafsa bao ba nago le maikemišetšo a magolo go tšwa go dithuto tše di fapanego, tiragalo ye e hlotše sefala se se fetogago sa gore baithuti ba šomiše theknolotši go rarolla ditlhohlo tša bophelo bja nnete tšeo di amago ditšhaba, dikgwebo le bophelo bja baithuti. Go tloga go ditshepedišo tše bohlale tša taolo ya meetse go ya go diforamo tša madulo a titšithale le didirišwa tša go bega setšhaba, hackathon e bontšhitše ka fao boitlhamelo bja baithuti bo ka fetogago go ba ditharollo tše di šomago tšeo di kgonago go dira khuetšo ya leago ye e nago le mohola.
Boemo bja moya letšatši ka moka bo be bo bontšha se se fetago phadišano. E fetogile monyanya wa tirišano, borakgwebo le tema ye e golago yeo bafsa ba tšwelago pele go e kgatha go bopeng bokamoso bja titšithale bja Afrika Borwa.
Go šoma bjalo ka molaodi wa lenaneo e be e le Morena Michael Kaniki, moithuti wa ngwaga wa boraro wa Theknolotši ya Tshedimošo (IT), yo a hlahlago tiragalo ye ka bokgoni bja profešenale le maatla.
Ge a amogela baeng, baahlodi, maloko a bašomi le baithuti, Mofahloši yo Mogolo ka Lefapheng la Mahlale a Dikhomphutha, Ngaka Prince Sekwatlakwatla, o hlohleleditše dihlopha tšeo di tšeago karolo go tšweletša dikgopolo tša tšona ka boitshepo le go amogela sebaka sa go bontšha bokgoni bja bona bja boitlhamelo le bja sethekniki.
Polelo ya motheo e filwe ke Moprofesara wa Mohlakanelwa go tšwa go Kgoro ya Mahlale a Dikhomphutha, Moprofesara Rene Van Eck, yoo tlhagišo ya gagwe e bego e lebeletše kudu boitlhamelo bja theknolotši, dinyakišišo le maikarabelo ao bafsa ba a rwelego go bopeng bokamoso bja ekonomi ya titšithale.
Go tlaleletša pono ya kgwebo lenaneong, tlhagišo ya VUT Entrepreneurship Ecosystem e eteletšwe pele ke Molomaganyi wa Kgwebo le Mothušiphethiši, Mohumagadi Mmatshepo Rathebe. Ka go šomiša bidio ya tlhohleletšo yeo e bontšhago motho o tee a bina a nnoši pele ba bangwe ba tsenela ganyenyane-ganyenyane, o hlohleleditše baithuti go nagana ka boetapele, sebete le maatla a go thoma le ge thekgo e sa bonagale ka pela.
“Go tšwa bidiong yeo o sa tšwago go e bogela, o nyaka go ba mang?” a botšiša batheetši.
Molaetša wa gagwe o hlohleleditše baithuti gore ba se boife go ema ba nnoši dikgatong tša mathomo tša boitlhamelo ka gobane kgopolo ye nngwe le ye nngwe ye e atlegilego e thoma ka motho yo a ikemišeditšego go gata mogato wa mathomo. O ile a tšwela pele go phutholla phapano magareng ga boitlhamelo le borakgwebo, a hlaloša gore boitlhamelo bo lebeletše kudu go hlola ditharollo, mola borakgwebo bo fetoša dikgopolo tšeo go ba dibaka tšeo di kgonago go hlola boleng le khuetšo.
Mohumagadi Rathebe o tsebišitše gape gore dihlopha tšeo di fentšego di tla tšwela pele go ya phadišanong ya selete ka Yunibesithing ya Free State QwaQwa Campus (UFS), moo di tlago phadišana le dihlongwa tšeo di akaretšago Yunibesithi ya Sol Plaatje, Yunibesithi ya Leboa-Bodikela (NWU) le UFS Yunibesithi ya Free State.
Ntlhakgolo ya hackathon e tlile nakong ya ditlhagišo tša baithuti, moo dihlopha di utollotšego ditharollo tša boitlhamelo tšeo di hlamilwego go rarolla ditlhohlo tše di gateletšago tša setšhaba le tša setšhaba.
Go tšea maemo a pele e bile Tech Vative ka projeke ya bona yeo e nago le sehlogo se se rego “Smart Community Reporting Web.” Tshepedišo ye e ikemišeditše go kaonafatša kgokagano magareng ga badudi le balaodi ba selegae ka go kgontšha ditšhaba go bega ditaba tša kabo ya ditirelo go swana le melete ka sefala sa inthanete. Sehlopha se bontšhitše diponagalo go akaretšwa go bega ka nako ya nnete le mekgwa ya go arabela ka lebelo, go laetša ka fao theknolotši e ka maatlafatšago boikarabelo le go kaonafatša go arabela ga masepala.
Baahlodi ba ile ba tsenya letsogo sehlopha nakong ya lenaneo la dipotšišo le dikarabo la tirišano go kwešiša gakaone khuetšo ya leago ya lebaka le letelele le go tšwela pele ga tshepedišo.
Maemo a bobedi a ile a ya go Logic Programmers bakeng sa projeke ya bona ya “WaterWise Sensor.” E hlamilwe go arabela tlhaelelo ya meetse ye e tšwelago pele le ditlhohlo tša go dutla ga meetse tšeo di amago ditšhaba, boitlhamelo bo šomiša theknolotši ya disensara tše bohlale go utolla go dutla ga diphaephe, go hlokomela tšhomišo ya meetse le go thuša ditshepedišo tša nošetšo.
Batšweletši ba hlalositše ka fao tshepedišo ye e ka fokotšago ditefelo tša meetse ka taolo ye e šomago gabotse ya meetse le theknolotši ye e šomišago maatla a letšatši. Baahlodi ba retile projeke ye ka bobedi go šoma ga yona le kamano ya yona ya tikologo, kudukudu ka nako yeo pabalelo ya meetse e tšwelago pele go ba taba yeo e tshwenyago bosetšhaba.
Bafenyi ba maemo a boraro, The Innovation Hub, ba tsebagaditše projeke ya bona yeo e nago le sehlogo se se rego “Autoplay App,” e lego sefala sa dijithale seo se lebišitšwego go thuša baithuti go hwetša madulo pele ba fihla yunibesithing.
Sehlopha se hlalositše gore baithuti ba bantši bao ba sepelago go tšwa diprofenseng tša go swana le Limpopo le Kapa Bohlabela gantši ba katana le go hwetša madulo ka morago ga go fihla morago ga nako ka seleteng sa Vaal. Kgopelo ya bona e dumelela baithuti go dira kgopelo ya madulo ba le kgole ge ba sa le ka gae. E nngwe ya dikarolo tše di tšwelelago tša tirišo ye e be e le tshepedišo ya go lemoga sefahlego yeo e hlametšwego go kaonafatša tšhireletšego le go nolofatša tshepedišo ya netefatšo bakeng sa beng ba dintlo le baabi ba madulo.
Ka morago ga ditlhagišo, Molaodi wa Ditirelo tša IT ka VUT, Morena Yegash Naidu, o file polelo ye nngwe ya motheo ya tlhohleletšo yeo e lebantšhitšwego go “Boitlhamelo mo Lekgolong la bo-22 la Nywaga.” Ka go tšea go tšwa leetong la gagwe la profešenale, o hlohleleditše baithuti go ikwešiša, go ithuta ditshekamelo tša intasteri le go dula ba kgona go fetoga mola ba hlabolla dikgopolo tša boitlhamelo le ditharollo tša kgwebo.
E nngwe ya dinako tše di sa lebalegego kudu go tšwa polelong ya gagwe e tlile ka molaetša o bonolo eupša o matla: “E fo e dira.”
Naidu o hlohleleditše baithuti gore ba se boife go palelwa, eupša go e na le moo ba dule ba fetofetoga ka mo go lekanego go ithuta, go tlwaela le go kaonafatša maano a bona ge ditlhohlo di tšwelela. O gopoditše bahlami bao ba nago le kganyogo ya dilo tše mpsha gore dikgopolo di hwetša mohola fela ge di fetošwa go ba tiro ka go šoma ka thata, go phegelela le phethagatšo.
Tiragalo ye e phethilwe ka moletlo wa go aba difoka wo o lemogilego dihlopha tše tharo tša godimo ka bokgoni bja tšona bja boitlhamelo, go šoma ka sehlopha le go rarolla mathata. Dipolelo tša go tswalela di filwe ke Molaodi yo Mogolo wa Mošomo wa Kantoro ya Phetišetšo ya Theknolotši (TTO), Morena Thabo Kgole, yo a lebogilego barulaganyi, baahlodi, maloko a bašomi le baithuti ka go tsenya letsogo katlegong ya tiragalo ye.
O ile a amogela gape boikgafo bjo bo bontšhitšwego ke dihlopha tšeo di tšeago karolo, a lemoga gore baithuti ba bantši ba feditše bošego ka moka ba hlwekiša le go itlwaetša ditlhagišo tša bona pele ba gata sefaleng.
VUT Hackathon ya 2026 mafelelong e bontšhitše mo gontši kudu go feta bokgoni bja setegeniki. E tšweleditše maatla a boitlhamelo bja bafsa, tirišano le borakgwebo mola e gopotša baithuti gore theknolotši, ge e kopantšwe le boitlhamelo le morero, e ka ba sedirišwa se maatla sa go fetoša ditšhaba le go kaonafatša maphelo go ralala le Afrika Borwa.