“VUT e swere Thuto ya Bobedi ya Segopotšo sa Walter Sisulu ka fase ga morero wa “Gosasa mo go utswitšwego”, e ipiletša go boetapele bja maitshwaro, sebaka sa bafsa le magato a mpshafaditšwego kgahlanong le bomenetša, go hloka tekatekano le go hloka toka ga leago.”
05 Phato 2026 | Ka: Ntebogeleng Digasu | Seswantšho ka: Peter Masela
Metsotso e 4 nako ya go bala.
Mopresidente wa peleng Kgalema Motlanthe o bolela Thutong ya Segopotšo sa Walter Sisulu, a hlompha bohwa bja boetapele, tirelo, le botee.
Afrika Borwa ga e kgone go dumelela bomenetša, go se lekalekane, tlhokego ya mešomo le phihlelelo ye mpe ya thuto ya boleng go amoga moloko wo mongwe bokamoso bja wona.
Ye e be e le pitšo ya bogareng Thutong ya Bobedi ya Segopotšo ya Walter Sisulu, yeo e bego e swerwe ke Yunibesithi ya Theknolotši ya Vaal (VUT) ka tirišano le Motheo wa Walter Sisulu wa Toka ya Leago ka Holong ye Kgolo ya Desmond Tutu ka la 29 Phupu 2026.
E swerwe ka fase ga morero wa, “Gosasa mo go utswitšwego”, polelo ye e kopantše baetapele ba dipolotiki, barutegi, baithuti, baemedi ba setšhaba sa badudi le maloko a setšhaba go naganišiša ka bohwa bja Walter Sisulu le tshepišo ya temokrasi ye e sa fetšwago ya Afrika Borwa. Poledišano ye e lebane le dilo tša nnete tšeo di tšwelago pele go ama bafsa ba Afrika Borwa, go akaretšwa tlhokego ya mešomo, bodiidi, go se lekalekane, dikgaruru tše di theilwego godimo ga bong, bosenyi le phihlelelo ye e sa lekalekanego ya thuto ya boleng.
Mohumagadi Carol Bouwer, motšweletši wa thelebišene, motšweletši le mosadi wa kgwebo, o ile a laola ditshepedišo tša mantšiboa. O boletše gore khutšo, toka le go aga setšhaba di nyaka maikarabelo a kopanelo, ka bafsa bao ba beilwego bogareng bja diphetho mabapi le bokamoso bja naga.
“Bokamoso bja naga ye ke bja bafsa, gomme mantšu a bona, dikgopolo le go tšea karolo di swanetše go bopa mohuta wa setšhaba seo re se agago,” a realo Mohumagadi Bouwer.
Polelong ya gagwe ya kamogelo, Moprofesara Khehla Ndlovu, Motlatšamokanseliri le Hlogo ya VUT, o boletše gore polelo ya segopotšo ga se fela tiragalo ya go hlompha seabe sa Walter Sisulu go lokollwa ga Afrika Borwa, eupša gape ke sebaka sa go thulana le maemo ao a ganago bafsa ba bantši sebaka sa go lemoga bokgoni bja bona.
“Diyunibesithi ga se tša swanela go tšweletša dialoga fela;di swanetše go tšweletša badudi bao ba nago le maikarabelo, baetapele ba maitshwaro le bahlami bao ba tlago tsenya letsogo go rarolla ditlhohlo tšeo setšhaba se lebanego le tšona,” a realo Moprofesara Ndlovu.
O hlohleleditše baithuti go gana bomenetša, go šireletša temokrasi le go šomiša thuto ya bona go bušetša seriti, go hlola sebaka le go phagamiša ditšhaba. Moprofesara Ndlovu o lemogile gape kgokagano ya histori ya Walter Sisulu le selete sa Vaal, yeo e ilego ya mo fa lefelo le lekgethwa nakong ya ntwa kgahlanong le kgethollo.
Ngaka Pali Lehohla, Motlatšamodulasetulo wa Walter Sisulu Foundation for Social Justice, o naganišišitše ka bohwa bja Walter le Albertina Sisulu. O boletše gore maphelo a bona a bontšhitše gore boetapele bo theilwe godimo ga boikgafo, tirelo le boikgafo go mohola wa setšhaba.
“Walter Sisulu le Albertina Sisulu ba re bontšhitše gore boetapele ga se bja go ikhola ga motho ka noši, bo mabapi le boikgafo, tirelo le go bea dikgahlego tša setšhaba pele,” a realo Ngaka Lehohla.
O ipileditše mpshafatšo ya pholisi ka sebete, peeletšo ka thutong, tlhabollo ya ekonomi ya tekatekano le boetapele bjo bo beago tirelo ya setšhaba ka godimo ga poelo ya motho ka noši. O hlohleleditše bafsa go hlohla go hloka toka, go maatlafatša go tšea karolo ka temokrasi le go ba baabi ba mafolofolo go Afrika Borwa ye e kopanego le ye e akaretšago bohle.
Moprofesara Simphiwe Nelana, Motlatšamotlatšamokanseliri wa Dinyakišišo, Boitlhamelo, Kgwebo le Boditšhabatšhaba (RICI), o tsebišitše Mopresidente wa peleng Ngaka Kgalema Motlanthe, a hlaloša bophelo bja gagwe bja setšhaba bjalo ka bjo bo hlalošwago ke botshepegi, boikokobetšo le tirelo go setšhaba.
Ge a neela polelo ya motheo, Ngaka Motlanthe o ile a naganišiša ka bohlokwa bja polelo yeo e diregago mo ngwageng wo o swayago segopotšo sa bo 50 sa Phetogelo ya Soweto ya la 16 Mosegamanye 1976. O boletše gore kgato ye e swanetše go gapeletša maAfrika Borwa go hlompha boikgafo bja bafsa ba 1976 mola ba sekaseka ge eba tshepišo ya temokrasi yeo e dirilwego go moloko woo e phethagaditšwe.
“"Tokologo ga se ya ka ya rerelwa go ba mafelelo. E be e reretšwe go hlola maemo ao moAfrika Borwa yo mongwe le yo mongwe a bego a ka phela ka seriti, a fihlelela dibaka le go tšea karolo ka mohola setšhabeng," a realo Ngaka Motlanthe.
O boletše gore temokrasi e nyaka boetapele bja maitshwaro, dihlongwa tše di nago le maikarabelo le badudi ba mafolofolo bao ba dulago ba ikgafile go šireletša ditekanyetšo tšeo meloko ya peleng e lwetšego tšona. O ipileditše diyunibesithi, mmušo, kgwebo le setšhaba sa badudi go šoma mmogo go netefatša gore tokologo ya dipolotiki e bapetšwa le sebaka sa ekonomi, thuto ya boleng le toka ya leago.
Thuto ye e tsenetšwe ke Ngaka Lindiwe Sisulu, Mošireletši wa Motheo wa Walter Sisulu wa Toka ya Leago le Tona ya peleng ya Bodulo bja Batho, Tirelo ya Setšhaba le Taolo, le Boeti, yo a kopanego le baetapele, barutegi le baithuti go hlompha bohwa bja Walter le Albertina Sisulu.
Gare ga batheeletši go be go na le Mohumagadi Palesa Mokaoledi, Mofahloši ka Lefapheng la Boentšenere bja Setšhaba la VUT, yo a boletšego gore thuto ye e tiišetša maikarabelo a barutegi le ditsebi go šomiša tsebo tirelong ya ditšhaba.
“Maikarabelo a rena bjalo ka barutegi le ditsebi ga se fela go fetišetša tsebo, eupša ke go netefatša gore seo re se rutago se na le seabe go kaonafatša maphelo a batho le ditšhaba,” a realo Mohumagadi Mokaoledi.
Moithuti wa VUT Mohumagadi Masentle Phadisetsa o boletše gore thuto ye e hlohleleditše bafsa go tšea beng ba bokamoso bja Afrika Borwa.
“Thuto ye e re gopotšitše bjalo ka baswa gore ga re babogedi ba bokamoso fela, re baagi ba bjona,” a realo Mohumagadi Phadisetsa.
Mantšiboa a tswaletšwe ka boikgafo bjo bo mpshafaditšwego bja VUT le Walter Sisulu Foundation for Social Justice go boloka bohwa bja Walter Sisulu le go hlohleletša moloko wa baetapele ba maitshwaro, ba sebete le bao ba lemogago leago.