“Yanne Ble wa VUT o thopa FameLab SA Heat ka dinyakišišo tša meetse a hlwekilego.”
29 Phato 2025 | Pale Ka: Qhawekazi Memani | Seswantšho: E filwe
Metsotso e 3 nako ya go bala.
Yanne Ble, moithuti wa Diploma ya Ka morago ga Dithuto tša Khemistri ya Tshekatsheko Yunibesithing ya Theknolotši ya Vaal (VUT) gomme yo a tšwago Ivory Coast, o phadima ka gare ga FameLab SA Heat yeo e bego e swerwe ke VUT ka tirišano le Jive Media Africa. Polelong ye e gapeletšago ya metsotso ye meraro ka ga dimembrane tše di gatišitšwego ka 3D tša go sefa meetse a hlwekilego, Mohumagadi Ble o ile a gapa baahlodi le babogedi ka go swana, a rarolla ye nngwe ya ditlhohlo tše di akgofilego kudu lefaseng: phihlelelo ya meetse a bolokegilego le ao a sa bitšego kudu.
Ge leina la gagwe le tsebišwa bjalo ka mofenyi, Mohumagadi Ble o ile a gopola ka gore: “Ke ile ka tšhoga ka mo go feletšego.Go kwa leina la ka le tsebišwa bjalo ka mofenyi go ile gwa ikwa go makatša e bile e le ga kgonthe.”
FameLab e hlohla baphadišani go hlaloša dikgopolo tše di raraganego ka metsotso e sego kae feela. Mohumagadi Ble o ile a itokišeletša ka go diriša dithuto go tšwa go tlwaetšo le go boloka molaetša wa gagwe o bonagala gabotse e bile o fihlelelwa: "Ke be ke nyaka gore polelo ya ka e ikwe e phela, ka fao ke šomišitše sedirišwa sa go thekga seo se bego se emela seo ke šomelago go sona: meetse a go hlweka. Go a swara go dirile gore molaetša wo o be wa kgonthe kudu go nna le batheetši. Gape ke ile ka kgetha mantšu a bonolo, a kwagalago gore gaešita le motho yo mofsa go theknolotši ya membrane a kgone go a latela. Sa bohlokwa kudu, ke ile ka abelana seswantšho se segolo: ka fao mošomo wa ka o ka thušago go rarolla a tlhohlo ya lefase ka bophara le kamoo bophelo bo ka bago bjo bo fapanego ka gona ge nkabe yo mongwe le yo mongwe a be a ka hwetša meetse a šireletšegilego le a hlwekilego.“
Dinyakišišo tša gagwe di kopanya go gatiša ka 3D le saense ya membrane go hlama ditharollo tše di kaonafetšego tša tlhwekišo ya meetse. Ka go maatlafatša dimembrane ka go diriša polymerisation ya segokanyimmediamentsi sa sebolokigolo, nepo ke go di dira gore di swarelele nako ye telele, di šome gabotse, le go dula di le ka theko ye e kgonegago, e lego mabaka a bohlokwa go ditšhaba tšeo di sa ithekgilego ka methopo ya meetse ye e sa bolokegago. “Mošomo wa rena o mabapi le go hlola ditharollo tša go ya go ile, ka fao meetse a go nwa a bolokegilego ga se tokelo eupša ke tokelo ya motho yo mongwe le yo mongwe,” a realo.
Leeto la FameLab le ile la tiiša gape lerato la Mohumagadi Ble la go iša mahlale ka kua ga laboratori: "Kgokagano ya mahlale e kgokaganya mošomo wa rena le batho bao o reretšwego go ba hola.E ka godiša temošo, ya hlohleletša phetogo, le go bontšha ka fao mahlale a kaonafatšago bophelo bja letšatši le letšatši."“
Phišo ya VUT, yeo e swerwego inthaneteng ka Zoom, e hweditše Mohumagadi Ble ditlhompho tša maemo a godimo le lefelo ka makgaolakgannyeng a bosetšhaba a FameLab SA, ao a rulagantšwego go ya Pretoria ka la 18 Lewedi 2025. Moo, o tla phadišana le baithuti le banyakišiši bao ba sa tšwago go hlongwa go tšwa diyunibesithing le makgotleng a mahlale go ralala le Afrika Borwa. Ka phihlelelo ye, o emela ka boikgantšho bobedi VUT le Afrika Borwa tseleng ya go ya makgaolakgannyeng a lefase ka bophara a FameLab ka CERN ka Switzerland moragonyana mo ngwageng wo.
Molaetša wa gagwe go bo-rathutamahlale-gotee le yena ba bafsa ke o kgothatšago le o lebanyago: “Tlhohlo e nngwe le e nngwe gape ke sebaka.Ge e ba re dula re nyaka go tseba e bile re ikgafile, re ka fetoša dikgopolo gore e be ditharollo tšeo di tlišago phetogo ya kgonthe ditšhabeng tša rena le ka kua ga moo.”
Go ya ka Ngaka Makae Bambo, Mofahloši yo Mogolo le Monyakišiši ka Lefapheng la Mahlale a Tlhago la VUT, phišo ya FameLab ya Afrika Borwa ya VUT e bile katlego ye e kwagalago, yeo e bontšhitšego phišego le bokgoni bja baithuti ba 25 ba ka morago ga dithuto tša godimo bao ba ilego ba tsogela tlhohlo ya go dira gore mahlale a fihlelelege le go kgahliša. O ile a leboga Jive Media Africa ka go rulaganya tiragalo ye, le go Ngaka Nozipho Gumbi-Madzivha go tšwa Yunibesithing ya Afrika Borwa (UNISA) le Morena Robert Inglis go tšwa go Jive Media, ka nolofatšo le tlhahlo ya bona ye e kgahlišago. O lebogile gape sehlopha se se hlompšhago sa baahlodi ba VUT, Mohumagadi Amara Kamene, Ngaka Hendrick Langa, le Ngaka Lonwabo Ngodwana, ka go adima bokgoni bja bona le tlhahlo.
Ngaka Bambo o tšweleditše gape bohlokwa bja phihlelelo ya Mohumagadi Ble: "Phadišano ye e laetša talente ye e kgethegilego le go kgotlelela ga boramahlale ba rena ba bafsa. Katlego ya Yanne e laetša ka fao dinyakišišo ka VUT e sego fela ka ga go tšwetša pele tsebo, eupša gape le ka ga go rarolla ditlhohlo tša lefase la nnete tšeo di amago ditšhaba.Re na le tshepo ya gore leeto la gagwe le tla hlohleletša baithuti ba bangwe go amogela kgokagano ya mahlale bjalo ka sedirišwa se maatla sa kgokagano phetogo."“
Ge a katološa ditebogo tša gagwe, Ngaka Bambo o retile Mohumagadi Yanne Ble bjalo ka mofenyi wa kakaretšo, a opa magofsi ka ditiragatšo tše dibotse tša maemo a bobedi Mohumagadi Ezinne Uchechi le Mohumagadi Mokubung Boitumelo, gomme a reta batšwasehlabelo ka moka ka sebete sa bona, boitlhamelo, le boikgafo bja bona bja go kgokaganya mahlale ka go hlaka le khuetšo.