“Ngaka Chriss Narick Mangoukou o fumane lengolo la PhD la Tsamaiso ea Thepa Univesithing ea VUT, a ntšetsa pele tsamaiso e botala ea phepelo ea thepa ha a ntse a hlola liqholotso tsa botho le tsa thuto.”
12 Motsheanong 2026 | Pale ka: Reabetswe Matsiliso| Setšoantšo: Keitumetsi Mokgope
Nako ea ho bala metsotso e 3.
Maeto a mang a lekanyetsoa ka lilemo. A mang a lekanyetsoa ka seo ho hlokahalang hore a tsoele pele. Ho Dr Chriss Narick Mangoukou, tsela ea ho fumana lengolo la Doctor of Philosophy in Logistics Univesithing ea Theknoloji ea Vaal (VUT) e ne e le ka bobeli. Ka la 24 Mmesa 2026, nakong ea Mekete ea Kananelo ea Lehoetla, o ile a tsamaea sethaleng e le karolo ea moloko oa bo-60 oa baithuti ba alohileng Univesithing, a tšoere pale e tšelang meeli, makala a fapaneng a thuto, le linako tsa ho se tsitse.
Leeto la hae le qalile ka 2010, ha a tloha Gabon ho ya Afrika Borwa a batlana le menyetla. E ne e se qeto e nketsoeng habobebe. Joalo ka ba bangata ba tlohang malapeng ho ea phehella thuto, o ile a fihla a na le litabatabelo, empa hape a utloisisa hore tsela e ka pele e tla hloka hore a ikamahanye le maemo, a be le mamello le ho ba le tiisetso. O ile a qala ka ho ithuta Senyesemane Johannesburg, a rala motheo oa seo hamorao se neng se tla fetoha leeto le lelelele la thuto le nang le metso e tebileng.
Ho kgetha VUT ho ile ha tshwaya qaleho ya ntho e tsitsitseng haholoanyane. Se ileng sa latela e ne e se lengolo le le leng la thuto, empa e le kgatelopele e tsitsitseng, ho tloha ho National Diploma ho fihlela dithutong tsa kamora lengolo la pele, mme qetellong ho fihla boemong ba bongaka. Ka lilemo tse fetang leshome, Univesithi e ile ea fetoha ho feta sebaka sa thuto feela. E ile ea fetoha karolo ea pale ea hae, e mo fa eseng feela koetliso ea thuto, empa le tšehetso e ileng ea mo tšehetsa mekhahlelong e fapaneng ea khōlo ea hae, ho kenyeletsoa le thuso ea lichelete nakong ea lithuto tsa hae tsa master's.
Motheo oa mosebetsi oa hae oa bongaka ke potso e buang ka lintho tsa sebele tsa indasteri ea sejoale-joale. Tlhahiso e ka hola joang ha e ntse e ikarabella tikolohong le sechabeng? Phuputso ea hae e mabapi le Tsamaiso e Tala ea Phepelo e hlahloba hore na botsitso bo ka kopanngoa joang le litsamaiso tsa ts'ebetso, e hokahanya tšebetso ea moruo le boikarabello ba tikoloho le tšusumetso ea sechaba.
Ke mosebetsi o thehilweng nakong ya jwale, empa o shebile bokamoso ka tieo.
Leha ho le jwalo, jwaloka maeto a mangata a bongaka, wa hae o ne o na le ditshitiso. Sefuba sa COVID 19 se tlisitse diehiso le ho se kgonthisehe, sa fokotsa tshebetso le ho fetola mananeo a nako. Dipatlisiso tse itshetlehileng hodima tswelopele e sa kgaotseng di ile tsa tlameha ho ikamahanya le maemo, mme ka dinako tseo, tswelopele e ne e hloka ho fetang bokgoni ba dithuto feela. E ne e hloka mamello.
Ho sa tsotellehe tsohle, Ngaka Mangoukou o ile a dula a tiile. O re matla a hae a tswa tumelong ya hae, mmoho le tshehetso e sa thekeseleng ya lelapa la hae le mohlankana wa hae, ba ileng ba ema le yena dinakong tse thata ka ho fetisisa tsa leeto. O hopola hore boteng ba bona bo ile ba etsa hore ho kgonehe ho tswela pele ha tsela e ne e bonahala e sa tsitsa.
Pale ea hae ha se ea boiketlo, empa ke ea mamello. E bua ka ho tšoarella tseleng leha sephetho se sa tiisehe, le ka ho khomarela sepheo leha maemo a fetoha.
O kgothaletsa ba bang ho nka maeto a bona ka mohopolo o tshwanang, ho dula ba tsepamisitse maikutlo, ho itshwarella mathateng, le ho bona diphephetso e se ditshitiso, empa e le karolo ya tshebetso ya kgolo.
Jwale, e le karolo ya moloko wa bo 60 wa baithuti ba alohileng ba VUT, katleho ya hae e na le moelelo o fetang lengolo ka bo lona. E bontsha leeto la moithuti ya tsheletseng meedi ho ya batla tsebo mme a kgomarela ho fihlela boemo bo phahameng ka ho fetisisa ba katleho ya dithuto. Hape e kenya letsoho dipatlisisong tse ntseng di hola tse ikemiseditseng ho bopa kamoo diindaseteri di arabang ditlhoko tsa botsitso lefatsheng le ntseng le rarahana le ho feta.
Qetellong, leeto la hae ha se feela ka ho fumana lengolo la bongaka. Le bua ka seo le se emetseng, e leng boitlamo ba ho ithuta, tumelo hore lintho tsohle li a khoneha, le boikemisetso bo khutsitseng ba ho phethela ntho e itseng, ho sa tsotellehe hore na ho nka nako e kae.