“Puo ea pulo ea Moprofesa Chengedzai Mafini ho la VUT e khothalelitse mekhatlo ho nahana bocha ka mekhoa ea phepelo, ba beha boitšireletso, bokhoni ba ho ikamahanya le maemo le boqapi pele.”
17 Phuptjane 2026 | Pale ka: | Setšoantšo: Peter Masela | Setšoantšo: Peter Masela
Nako ea ho bala metsotso e 4.
“Bokamoso ke ba ba mamellang.”
Ena e bile molaetsa o ka sehloohong o fanoeng ke Moprofesa Chengedzai Mafini, Mookameli e Moholo oa Lefapha la Mahlale a Tsamaiso Univesithing ea Theknoloji ea Vaal (VUT), nakong ea puo ea hae ea pulo e neng e tšoaretsoe Holong e Kholo ea Desmond Tutu ka la 10 Phuptjane 2026.
Ha a ne a fana ka puo tlas'a sehlooho se reng Ho tloha Bokgabane ho ea Boitšireletso: Phetoho ea Mokhoa oa ho Nahana Bocha ka Litselana tsa Phepelo Lefatšeng la VUCA le Boemong ba 'Nete ba BANI, Moprofesa Mafini o ile a pheha kgang ya hore mekhatlo e ke ke ya hlola e itshetlehile feela bokgabaneng hore e dule e le tlhodisanong. Ho e-na le hoo, o ile a kopa phetoho e tebileng e lebisang boitšireletsong, bokgoning ba ho ikamahanya le maemo le boqapi e le karabelo ho ho se tsitseng ho ntseng ho hola ha lefats'e.
A itšetlehile ka likhopolo tsa VUCA (Pheto-pheto, Ho se Tšepahale, Monyenyane le Phephetso) le BANI (Ho robeha habonolo, Ho tšoenyeha, e sa latelleng mola o otlolohileng le e sa utlwisiseheng)", o hlalositse kamoo dikgohlano tsa dipolotiki tsa lefatshe, ho se tsitse ha moruo, phetoho ya tlelaemete, ditshitiso tsa thekenoloji le mafu a sewa di senotseng bofokodi mekolokong ya phepelo lefatsheng ka bophara.
Ho latela Moprofesa Mafini, mekhatlo e tšepang ho atleha nakong e tlang e tlameha ho tsetela bofeellong, phetohong ea dijithale, tlhahlobong e bolelelang esale pele, litšebelisanong tsa maano le mekhoeng e tsitsitseng ea khoebo. O ile a hatella hore mamello ha e sa le feela tšobotsi e lakatsehang empa e se e le tlhokahalo ea maano.
Puo ea pulo e hohetse batsamaisi ba univesithi, litsebi tsa thuto, baetapele ba indasteri, baithuti, litho tsa lelapa le baeti ba khethehileng ba ileng ba bokana ho keteka katleho ea thuto ea Moprofesa Mafini le bohlokoa ba tlatsetso ea hae lekaleng la tsamaiso ea phepelo.
Ha ho hlahisoa sebui sa pele, Moprofesa Babs Surujlal, eo e kileng ea e-ba Mookameli oa Lefapha la Mahlale a Moruo le Tsamaiso Univesithing ea North West, o ile a hopola leeto le hlollang la Moprofesa Mafini ho tloha ha a sebeletsa e le setsebi sa Boenjiniere ba Lisebelisoa tsa Lifofane Lebothong la Sefofane la Zimbabwe ho fihlela a fetoha e mong oa litsebi tse ka sehloohong tsa Afrika Boroa tsa tsamaiso ea thepa le phepelo.
Moprofesa Surujlal o totobaditse rekoto e babatsehang ya dithuto ya Moprofesa Mafini, e kenyeletsang tekanyetso ya NRF C2, dingolwa tse fetang 130 tsa dijenale tse hlahlobilweng ke ditsebi, ditshupiso tse fetang 2 700, dipampiri tsa dikhonferense tse fetang 50 le katleho ya ho okamela baithuti ba 30 ba fumaneng mangolo a masters le ba 35 ba fumaneng a doctorates.
Ha a arabela puo eo, Moprofesa Joy Bhadury, Dean le Moprofesa oa Tsamaiso ea Phepelo Sekolong sa Khoebo le Moruo sa Bryan, Univesithi ea North Carolina Greensboro naheng ea United States, o babalitse bohlokoa ba lefats'e ba lipatlisiso tse hlahisitsoeng. O hlalositse sehlooho sa pulo e le "tharollo ea Afrika bakeng sa tsoelo-pele ea Afrika" mme a hlokomela hore tlaleho e pharalletseng ea likhothaletso tsa Moprofesa Mafini e bontša tšusumetso ea machaba ea lithuto tsa hae.
Moemeli oa indasteri Dr Tielman Slabbert, Setho sa Boto sa Upriver Developments, o ile a hatella bohlokoa ba puo ena ka tsela e sebetsang, a hlokomela hore liqholotso tse tšohletsoeng ke
Maemo a sebele ao mekhatlo e tobanang le ona makala ohle. O ile a babatsa Moprofesa Mafini ka ho hlahisa dipatlisiso tse atlehileng ho kopanya thuto le tshebetso.
Ha a fana ka puo a emetse Motlatsi oa Mookameli le Hlooho ea Univesithi, Moprofesa Simphiwe Nelana, Motlatsi oa Motlatsi oa Mookameli bakeng sa Lipatlisiso, Boqapi, Khoebo le Machaba (RICI), o hlalositse Moprofesa Mafini e le moetapele oa 'nete le ea inehetseng eo mosebetsi oa hae o tsoelang pele ho matlafatsa boemo ba lipatlisiso tsa Univesithi le tšusumetso ea eona.
Ntlha e hlahelletseng moketeng e bile ho fanoa ha setifikeiti sa pele le moaparo oa thuto, e leng letšoao la kananelo ea katleho ea thuto ea Moprofesa Mafini, boetapele ba hae le tlatsetso ea hae ho phethahatsong ea tsebo.
Ha a phethela, Motsamaisi oa Likamano le Bahlanganyeli, Mof. Ndumi Lufele, o ile a lebohisa Moprofesa Mafini mme a nahana ka bohlokoa ba ketsahalo ena ha VUT e itokisetsa ho keteka lilemo tse 60 tsa bokhabane ba thuto, boqapi le phetoho ka Phupu 2026.
O hlokometse hore molaetsa wa Moprofesa Mafini mabapi le mamello, bokgoni ba ho ikamahanya le maemo le boetapele bo shebileng bokamoso o tsamaellana ka matla le letsholo la Univesithi la Tsela e Lebang ho Dilemo tse 60 le Leano la 2033+, le ikemiseditseng ho beha VUT e le setsi se arabang, se nang le boqapi, se nang le tlhodisano lefatsheng ka bophara, se kgonang ho atleha lefatsheng le ntseng le rarahana le ho fetoha ka potlako.
“"Puo ya pulo ya Moprofesa Mafini ke ho fetang feela ketsahalo ya bohlokwa ya thuto bophelong ba hae. E bontsha mofuta wa boitsebelo, boetapele le monahano o shebileng pele o tla thusa VUT ho phethahatsa ditabatabelo tsa yona tsa Leano la 2033+ le ho tswela pele ho bopa ditharollo bakeng sa indasteri, setjhaba le meloko e tlang," a rialo.
Ketsahalo ena e ne e le mokete oa bokhabane ba thuto hape e le nako ea ho nahana ka bokamoso. Ha VUT e atamela mokete oa eona oa lilemo tse mashome a tšeletseng, boipiletso ba Moprofesa Mafini ba ho tloha bokgabaneing ho ea boitekanelong bo ne bo tsamaellana le boitlamo ba Univesithi ka boeona ba phetoho, boqapi le kholo e tsitsitseng.
Molaetsa oa hae o ne o hlakile: lefatšeng le hlalositsoeng ke ho se tsitse le litšitiso, mekhatlo le litsi tse amohelang mamello li tla ba maemong a matle ka ho fetisisa a ho theha phello e tšoarellang. Bakeng sa VUT, pono eo e tsamaellana haufi-ufi le leeto la eona la Tsela e eang ho Lilemo tse 60 le takatso ea eona ea ho aha univesithi e itokiselitseng bokamoso ka Leano la 2033+.