“Moqapi ea tummeng oa feshene oa machaba le moithuti oa mehleng oa VUT, David Tlale, o ile a phephetsa baithuti Moputso oa pele oa Tlotla oa Bokhabane ba Thuto oa Chancellor oa VUT hore ba kopanye bokhabane le botšepehi, boqapi, boikgwebi le boikarabello sechabeng.”
22 Loetse 2026 | Pale ka: Qhawekazi Memani | Setšoantšo: Keitumetse Mokgope
Nako ea ho bala metsotso e 5.
Moqapi ea tummeng oa feshene oa machaba, rakhoebo le moithuti oa mehleng oa Univesithi ea Theknoloji ea Vaal (VUT), Monghali David Tlale, o ile a phephetsa baithuti hore ba sebelise katleho ea bona ea lithuto e le sethala bakeng sa phello e nang le moelelo sechabeng le moruong ha a ne a fana ka puo ea sehlooho Moputso oa pele oa Chancellor bakeng sa Bokhabane ba Thuto oa VUT ka la 18 Loetse 2026.
Ha a kgutlela sekolong seo a ithuteleng ho sona nakong ya mekete ya sehopotso sa dilemo tse 60, Monghadi Tlale o ile a pheta pale ya hae ho tloha ho ba moithuti ho fihlela ho ba le leng la mabitso a feshene a tsebahalang haholo Afrika Borwa, a kgothalletsa baamohedi ba dikgau ho kopanya bokgabane le botshepehi, boqapi, boikgwebi le boikarabelo ba setjhaba.
Ha a bua le baithuti ba hloahloa, baetapele ba univesithi, litsebi tsa thuto le baeti, Monghadi Tlale o ile a lebohisa bahlodi ba dikgau empa a hlokomedisa hore bokgabane bo na le boikarabelo bo fetang katleho ya dithuto.
O kgothaditse baithuti ho sheba ka nqane ho ditifikeiti le dikgau, le ho nahana ka hore na tsebo, bokgoni le menyetla ya bona e ka kenya letsoho jwang ntshetsopeleng ya setjhaba.
“"O entse eng ka nako eo Molimo a o fileng eona?" a botsa.
A theha pale ea hae, Monghadi Tlale o ile a hopola ho hola ha hae Vosloorus, ho ithuta VUT, mme qetellong a haha le leng la mabitso a feshene a tummeng ka ho fetisisa Afrika Borwa. Katleho ea hae sethaleng sa machaba, o boletse, e bonts'a se ka khonehang ha talenta e kopantsoe le boitšoaro, ho ithuta ka ho sa feleng le boitlamo ba bokhabane.
Leha a se a fumane kananelo machabeng, o itse mosebetsi wa hae o ntse o thehilwe takatsong ya ho kenya letsoho Afrika Borwa.
“"Ha ke etsetse David Tlale. Ke etsetse naha ea heso," a rialo.
Ntlha e neng e pheta-pheta puong ea hae e ne e le bohlokoa ba ho ithuta bophelo bohle. O khothalelitse baithuti hore ba se ke ba nka kaloso kapa kananelo ea thuto e le pheletso ea leeto la bona la thuto.
“"Le ka mohla o se ke wa kgaotsa ho ithuta," a rialo.
Monghadi Tlale o boetse a phephetsa baithuti ho nka mokgwa wa ho nahana ka kgwebo le ho ba baqapi ho ena le ho ba bareki. O ile a pheha kgang ya hore bokamoso ba Afrika Borwa bo itshetlehile hodima ho hlahisa baqapi, bahlahisi le baetapele ba kgwebo ba bangata ba nang le bokgoni ba ho theha mesebetsi le ho kgannela kgolo ya moruo.
“"Re hloka ho kgaotsa ho ba bareki ho feta ho ba bahlahisi," a rialo.
O kgothaditse baithuti ho nahana ka teboho mabapi le hore na tsebo e fumanwang yunivesithing e ka fetolwa jwang ho ba ditharollo tse sebetsang, dikgwebo le diindaseteri tse tsitsitseng tse arabang ditlhoko tsa nnete tsa setjhaba.
Moqapi enoa ea hapileng likhau o ile a totobatsa bohlokoa ba boeletsi le nts'etsopele ea litsebo, a qotsa morero oa hae oa Interns by David Tlale, o faneng ka koetliso le menyetla ea boeletsi ho baqapi ba makholo ba nang le takatso.
Ho Monghadi Tlale, tekanyo ya nnete ya katleho ha e itshetlehe feela katlehong ya motho ka mong, empa hape le bokgoning ba ho bula menyetla bakeng sa ba bang.
O boetse a toboketsa hore talenta feela ha e lekane ho tiisa katleho.
“"Ha o se na melao-motheo, o ka ba le talenta. Empa ha o se na melao-motheo, ha o na ho fihlella letho," a rialo.
Ho ya ka Monghadi Tlale, makgabane a jwalo ka boitshwaro, boikarabelo, tlhompho le mosebetsi o boima a bohlokwa bakeng sa ho fetola talenta hore e be katleho e sa feleng.
O ile a hopola lithuto tseo a ithutileng tsona ho 'm'ae, ea ileng a mo kenya mekhoa ea boikarabello le boikemelo ho tloha bongoaneng. Lithuto tseo, a rialo, li ile tsa rala motheo oa boitšoaro boo hamorao bo ileng ba kenya letsoho katlehong ea hae ea mosebetsing.
Monghadi Tlale o boetse a bua ka qholotso e tswelang pele ya Afrika Borwa ya tlhekefetso e thehilweng hodima bong le polao ya basadi (GBVF), a pheha kgang ya hore ho theha metse e bolokehileng ho qala ka ho ruta tlhompho, seriti le boikarabelo malapeng, dikolong le ditsing tsa thuto.
O kgothaditse baithuti, jwalo ka ditsebi tsa kamoso, bo-rakgwebo le baetapele, ho nka karolo e mafolofolo ho bopeng setjhaba se thehilweng hodima botshepehi le tlhompho ya ba bang.
Sebui sa sehlooho se boetse se khothalelitse batsoali le barupeli ho tšehetsa bacha ba phehelang mesebetsi makaleng a boqapi, a hlokomelisa hore boqapi bo fetoha matla a maholo a moruo ha bo kopantsoe le boqapi bo bocha, litsebo le tsebo ea khoebo.
Ho baithuti ba neng ba hlomphuoa Moputsong oa Chancellor oa Bokhabane ba Thuto, molaetsa oa hae o ne o hlakile: katleho ha ea lokela ho ba moo motho a emelang teng.
Ho e-na le hoo, katleho ea thuto e lokela ho ba motheo oa boqapi, boikgwebi, boetapele le tšusumetso e ntle sechabeng.
Ha a phethela puo ea hae, Monghali Tlale o qotsitse Baefese 4:13:
“Nka etsa tsohle ka Kreste ea nmatlafatsang.”
Maikutlo a hae a ne a tsamaellana le sepheo se pharaletseng sa Likhau tsa Bokhabane ba Thuto tsa Chancellor, tseo sepheo sa tsona e seng feela ho ananela tšebetso e babatsehang ea thuto, empa hape le ho khothaletsa baithuti ho sebelisa thuto ea bona ho sebeletsa sechaba.
Ha VUT e keteka dilemo tse 60 e fetola maphelo ka thuto, molaetsa wa Monghadi Tlale o hopotse bahlodi ba dikgau hore bokgabane bo na le moelelo o moholo ha bo bula menyetla bakeng sa ba bang, bo kenya letsoho setjhabeng mme bo siea lekgathatso le sa feleng ho feta katleho ya motho ka mong.
Ho baithuti ba alohileng le ba ananetsoeng ka lona letsatsi leo, phephetso e ne e le bonolo empa e tebile: fetola katleho e be liketso, tsebo e be boqapi, le bokhabane bo be phetoho e nang le moelelo.
Leeto la Monghadi Tlale ka boyena ho tloha ho ba moithuti wa VUT ho ya ho ba moqapi wa feshene ya tumileng lefatsheng ka bophara, ke mohlala o matla wa seo se ka fihlellwang ha talenta e kopantswe le pono, boitshwaro le sepheo. Molaetsa oa hae ho baithuti ba hloahloa ba Univesithi o ne o hlakile: katleho ha e lekanyetsoe feela ka seo motho a se fihlelang, empa ka hore na katleho eo e sebelisoa joang ho phahamisa ba bang le ho kenya letsoho sechabeng se betere.